Home / SOẠN VĂN / Soạn Bài Đất Nước Nguyễn Khoa Điềm | Soạn Văn Lớp 12

Soạn Bài Đất Nước Nguyễn Khoa Điềm | Soạn Văn Lớp 12

Đề Bài: Bài Thơ Đất Nước Của Nguyễn Khoa Điềm. Soạn Bài Đất Nước Lớp 12.

BÀI LÀM

I.Tìm hiểu chung

1. Tác giả

a.Cuộc đời

– Nguyễn Khoa Điềm sinh năm 1943 trong một gia đình trí thức có truyền thống yêu nước và cách mạng ở huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên  Huế.

– Năm 1955 ông ra Bắc học tại trường học sinh miền Nam

– Năm 1964 , ông tốt nghiệp khoa Văn trường Đại Học Sư Phạm Hà Nội

– Sau đó ông trở về miền Nam hoạt động các phong trào sinh viên, xây dựng cơ sở cách mạng , viết báo, làm thơ..

– Sau ngày thống nhất đất nước ông tiếp tục hoạt động chính trị và văn nghệ ở Thừa Thiên Huế

– Ông từng đảm nhiệm các chức vụ như Tổng thư ký hội nhà văn Việt Nam khóa V, Bộ trưởng bộ Văn hóa thông tin…

b.Sự nghiệp

– Thơ Nguyễn Khoa Điềm cuốn hút người đọc bằng cảm xúc trữ tình nồng thắm và chất suy tư sâu lắng, ông cất lên tiếng nói của một người trí thức thiết tha gắn bó với quê hương, giàu ý thức trách nhiệm với nhân dân, đất nước.

–  Tác phẩm chính của Nguyễn Khoa Điềm là các tập thơ : Đất ngoại ô (1972), Mặt đường khát vọng (1974), Ngôi nhà có ngọn lửa ấm (1986), Cõi lặng (2007).

– Năm 2000, ông được tặng Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật

>> Xem thêm: Phân tích Khổ đầu bài thơ Đất nước

2. Tác phẩm

– Đoạn trích Đất Nước là phần đầu chương V của trường ca” Mặt đường khát vọng”. Tác phẩm này được hoàn thành năm 1971, thể hiện sự thức tỉnh của thế lệ trẻ miền Nam về trách nhiệm thiêng liêng với nhân dân, đất nước.

II.Tìm hiểu chi tiết

1.Bố cục

Phần 1 : Từ đầu tới “Làm nên Đất Nước muôn đời”

-Cách cảm nhận và lí giải của nhà thơ về đất nước

Phần 2: Còn lại

-Khẳng định tư tưởng đất nước là của nhân dân

2. Phân tích tác phẩm

2.1. Cách cảm nhận và lí giải độc đáo về đất nước

soan bai dat nuoc

– Đất nước được hình thành, nuôi dưỡng từ những gì gần gũi, bình dị nhất: câu chuyện của mẹ, miếng trầu của bà. Con người có thể cảm nhận về đất nước qua những hình ảnh thân thương nhất trong cuộc sống hằng ngày ; búi tóc của mẹ, nghĩa tình sâu nặng, thuỷ chung của mẹ cha, cái kèo cái cột trong ngôi nhà ta ở, hạt gạo hằng ngày nuôi sống con người. Cả một quá trình sinh i hình thành của đất nước – từ lúc khởi đầu đến khi trưởng thành và trường tồn, đều gắn liền với những con người bình thường, bé nhỏ, thân thiết như chính ông bà,  cha mẹ của mỗi chúng ta. Bằng cách cảm nhận này, nhà thơ đã khẳng định – nhân dân là chủ thể sáng tạo nên đất nước.

– Hai thành tố đất và nước khi thì được tách riêng, khí thì họp lại nhưng đều tập trung thể hiện tư tưởng đất nước là của nhân dân. Tư tưởng ấy thấm đượm  trong những “định nghĩa” khác nhau về đất nước. Đất nước là những khoảng ; không gian bé nhỏ, riêng tư của mỗi con người , là con đường đưa ta đến trường 1 ngày thơ bé, là bến nước, cây đa, sân đình ; là nơi hẹn hò, tình tự của mỗi lứa đôi. Đất nước còn là những gì lớn lao, thiêng liêng nhất – là cái nôi sinh tụ của một cộng đồng dân tộc

"Lạc Long Quân và Âu Cơ

Đẻ ra đồng bào ta trong bọc trứng

Những ai đã khuất

Những ai bây giờ

Yêu nhau và sinh con đẻ cái

Gánh vác phần người đi trước để lại

Dặn dò con cháu chuyện mai sau"

– Không gian mênh mông của đất nước được hình thành trên dòng thời gian vô tận. Đó là tổ ấm bao bọc, che chở cho hàng ngàn thế hệ người. Đất nước là sự hoà quyện không thể tách rời giữa cái riêng và cái chung, cá nhân và cộng đồng

                            “Trong anh và em hôm nay…Đất nước vẹn tròn, to lớn”

 Vì vậy, bổn phận của mỗi con người với đất nước cũng là trách nhiệm với chính mình. Hiến dâng cuộc đời cho đất nước trường tồn cũng là hoàn thành trách nhiệm thiêng liêng với các thế hệ đi trước và với tương lai.

“Em ơi em Đất Nước là máu xương của mình

Phải biết gắn bó và san sẻ

Phải biết hoá thân cho dáng hình xứ sở

Làm nên Đất Nước muôn đời…”

Chất trữ tình đằm thắm, suy tư sâu lắng của một người trí thức giàu trách nhiệm với quê hương đất nước hoà quyện cùng chất giọng chính luận đã mang lại sức rung động lớn cho những câu thơ này. Đoạn thơ đã thức tỉnh, khơi gợi tinh thần đấu tranh vì đất nước của thế hệ trẻ miền Nam lúc bấy giờ. Đó cũng là lời nhắn gửi thiết tha với mỗi người Việt Nam yêu nước về một lí tưởng sống cao đẹp của muôn đời.

2.2.Khẳng định tư tưởng đất nước là của nhân dân

Tư tưởng ấy đã được tác giả chứng minh từ nhiều phương diện cảm nhận về đất nước.

Từ không gian địa lí : Xưa nay, nói đến điều kiện tự nhiên và những danh lam thắng cảnh của đất nước, ngưòì ta thường ca ngợi sự hào phóng của Tạo Hoá. Còn ở đây, nhà thơ mang đến một cách nhìn mới mẻ, độc đáo :”Cặp vợ chồng yêu nhau góp nên hòn Trống Mái…đất tổ Hùng Vương”

dat nuoc nguyen khoa diem

– Qua cách nói của nhà thơ, tất cả núi sông, rừng bể ấy đều là tặng vật của nhân dân. Nếu không có bao nhiêu thế hệ những người vợ, người mẹ từng đợi chờ thuỷ chung, mòn mỏi thì núi mãi chỉ là đá, không thể hoá thành những Vọng Phu vòi vọi giữa trời. Nhân dân đã truyền cả tâm hồn vào cảnh vật để đất và nước trở nên có linh hồn, có sự sống. Nhân dân đã khai phá đất đai, lập nên những xóm làng, ruộng đồng, bờ bãi. Hình vóc của đất nước, ở nơi đâu cũng là vóc hình của nhân dân :”Và ở đâu trên khắp ruộng đồng gò bãi… đã hóa núi sông ta”Nhà thơ đã sử dụng không gian địa lí để khám phá, ngợi ca công lao to lớn của nhân dân trên hành trình dựng nước.

Từ thời gian lịch sử : Khi tái hiện dòng thời gian lịch sử, nhà thơ không nhắc lại những triều đại hoàng kim, những anh hùng được sử sách lưu danh mà “cả anh và em đều nhớ”. Họ là nhân dân. Họ không để lại tên tuổi của mình trong sử sách nhưng chính họ đã sáng tạo nên những trang sử hào hùng cho nước non này. Họ làm ra mọi giá trị vật chất và tinh thần cho đất nước :hạt lúa, ngọn lửa , tiếng nói, tên xã tên làng, đắp đập be bờ để có ruộng đồng bờ bãi cho người sau trồng cây hái trái”. Nhân dân luôn sẵn sàng đứng lên chiến đấu đánh đuổi cả ngoại xâm lẫn nội thù để gìn giữ một đất nước tự do, thanh bình.

– Tư tưởng đất nước là của nhân dân còn được nhà thơ khám phá, thể hiện từ chiều sâu của bản sắc văn hoá ! Đất Nước của Nhân dân, Đất Nước của ca dao, thần thoại :” Dạy anh biết yêu em từ thuở trong nôi” /Biết quý công cầm vàng những ngày lặn lội /Biết trồng tre đợi ngày thành gậy /Đi trả thù mà không sợ dài lâu.”

-Nhà thơ tìm về với sáng tác dân gian để khẳng định rằng, nhân dân chính là những người đã hình thành và gìn giữ bản sắc tâm hồn dân tộc. Nhân dân dạy ta biết đắm say, lãng mạn mà thuỷ  chung trong tình yêu ; biết trọng nghĩa tình hơn của cải và bền bỉ  trong chiến đấu. Đoạn thơ kết thúc bằng niềm tin và hi vọng về một tương lai thanh bình cho quê hương.

2.3. Nghệ thuật

Đoạn trích đã thể hiện được cách cảm nhận độc đáo, sâu sắc cửa Nguyễn Khoa Điềm về nhân dân, đất nước. Từ đó, khơi gợi niềm tự hào và, ý thức trách nhiệm củá mỗi con người vói quê hương xứ sở. Sức hấp dẫn của đoạn thơ còn bắt nguồn từ giọng điệu trữ tình – chính luận đặc sắc, từ sự vận dụng một cách nhuần nhuyễn và sáng tạo các chất liệu của văn hoá dân gian, cách nói dân dã, đậm đà bản sắc dân tộc.

>> Xem thêm: Phân tích đoạn thơ thứ 2 trong bài đất nước

Please follow and like us:

Check Also

Bài soạn: AI ĐÃ ĐẶT TÊN CHO DÒNG SÔNG (Hoàng Phủ Ngọc Tường)

AI ĐẶT TÊN CHO DÒNG SÔNG (Hoàng Phủ Ngọc Tường) Tìm hiểu chung Tác giả …

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *