Home / VĂN MẪU THPT / Bình Giảng Bài Thơ Bài Ca Ngất Ngưởng Của Nguyễn Công Trứ

Bình Giảng Bài Thơ Bài Ca Ngất Ngưởng Của Nguyễn Công Trứ

Đề Bài: Bình Giảng Bài Thơ Bài Ca Ngất Ngưởng Của Nguyễn Công Trứ

BÀI LÀM

Nguyễn Công Trứ ( 1778-1858) là một trong những nhà thơ nổi tiếng trong nửa đầu thế kỷ 19 với một giọng thơ hết sức độc đáo, tự do và phóng túng. Ông cũng là người có công lớn trong việc đề cao thể hát nói thành thi ca, có thể truyền tải được những tâm tương và tình cảm phong phú. “ Bài ca ngất ngưởng”  được sáng tác sau khi tác giả rời bỏ chốn quan trường. Bài thơ là một lời tự thuật về cuộc đời , thể hiện niềm tự hào về cuộc đời khi ông được sống với một phong thái tự do tự tại với đời.

Người đời có nói “ nếu như ngâm khúc thể hiện một con người cô đơn đau xót đi tìm những giá trị của mình đã bị mất mát thì thể thơ hát nói, một thể thơ thông dụng trong ca trù lại thể hiện một con người tài tư thoát vòng cương tỏa, thoát sáo, thoát tục lụy, danh lợi, nắm lấy phút vui hiện tại”. Bài ca ngất ngưởng của Nguyễn Công Trứ là một ví dụ điển hình cho phong cách thơ ca như vậy. Ngay với tiêu đề bài thơ, độc giả chẳng thể nào không ngừng đặt câu hỏi về từ “ ngất ngưởng”. Chẳng phải ám chỉ việc đứng không vững, ở chỗ cao cheo leo khiến cho con người chẳng thể giữ được sự yên định. Qua bài thơ này, tác giả đã dùng lớp nghĩa của từ “ ngất ngưởng” để thể hiện thái độ, tư thế của nhân vật trữ tình trong bài- một người mà dù đứng ở bất cứ vị trí nào trong xã hội cũng không để cho những yếu tố khác quật ngã.

Mở đầu bài thơ tác giả đã viết một câu chữ hán với nội dung truyền tải thể hiện cái chí làm trai trên đời:

“ Vũ trụ nội mạc phi phận sự”

Việc trong vũ trụ cũng chính là những phận sự, trách nhiệm của ta. Đã sinh ra là đáng nam nhi thì nhất định phải cùng non nước, núi sông gánh vác những trọng trách lớn, phải được ghi danh sử sách thì mới không hổ thẹn lòng trai tráng. Một chân lý sống hết mực đúng đắn và đầy lòng quyết tâm đã được tác giả truyền tải ngay từ những dòng đầu tiên. Ông tin rằng, để cho đất nước được phát triển, hạnh phúc ấm no thì mỗi con người đều phải có khát vọng được cống hiến.

Tiếp theo đó, tác giả tự xưng tên mình để khẳng định tài năng của mình:

“ Ông Hi Văn , tài bộ đã vào lồng.
Khi Thủ khoa, khi Tham tán, khi Tổng đốc Đông
Gồm thao lược đã nên tay ngất ngưởng.
Lúc bình Tây cờ đại tướng 
Có khi về Phủ doãn Thừa Thiên “

Kể từ khi ông Hi Văn đỗ thủ khoa, rồi làm quan tham tán cùng những chức vụ, binh quyền trong tay, ông đã sống theo phong cách ngất ngưởng. Tuy có thể giam giữ thân xác ông “ vào lồng” nhưng cũng không thể nào ngăn nổi những mong muốn được sống thực với đời. Cảm hứng ngạo nghệ, ngất ngưởng được truyền tải cả khi ông về nắm quân ở bình tây, Phũ doãn thừa thiên. Qủa thực trên đời con người ta thường sợ mang tiếng không khiêm tốn khi khoe ra những tài năng, chức vị của mình. Thế nhưng, đối với Nguyễn Công Trứ, ông dám khẳng định mình là một người có tài, ông tự nói về bản thân mình tựa như đang dành những lời khen tặng cho một vị danh nhân nào đó. Có thể nói, xuất phát từ những lời kể tặng ấy là một thái độ chân thành, hồn nhiên và trung thực của tác giả. Ông tự tin vào những khả năng mà ông có , chính vì thế ông cảm thấy không có gì là quá phô trương, khoe khoang khi kể về những tài năng ấy. Ngất ngưởng chính là một thái độ, phong cách sống rất đáng được nêu ra tựa như những gì mà nhà thơ đã khẳng định tâm thế của mình trong những câu thơ trên.

Bốn câu thơ tiếp theo, tác giả khẳng định mình là một con người, kẻ sĩ có tài kinh bang tế thế. Trong bối cảnh đất nước loạn lạc, sau bao sách lược do ông viết nên giúp cho đất nước được thống nhất, cũng như biết bao nhà nho khác, ông cũng luôn cố gắng trị nước giúp đời. Sau biết bao cố gắng thăng trầm và những khó khăn mà ông đã gặp trong cuộc đời, nhìn lại ông đã nhận ra tất cả đều không hẳn là quan trọng. Những vinh danh công trạng dường như không còn quá quan trọng. Chính vì thế, sau khi cởi bỏ áo quan lại càng giúp ông được sống trọn vẹn với tư thế “ ngất ngưởng”.

“ Đô môn giải tổ chi niên.
Đạc ngựa bò vàng đeo ngất ngưởng.
Đối với những kẻ ham vinh hoa phú quý, đặc biệt giữ những chức quan quan trọng như Nguyễn Công Trứ, việc rời bỏ chốn quan trường về tu ẩn là một việc hết mực hệ trọng. Nhưng ông lại chỉ muốn rũ bỏ mọi vướng bận của chốn kinh thành để xin về hưu, ở tuổi 70 ông làm đơn nộp trả lại hết bằng sắc cho triều đình. Trong ngày “ giải tổ chi niên”, trong khi các vị đại quan nào ngựa nào xe, nào lọng nào kiệu linh đình trở về chốn quê thường thì ông lại chỉ thích cưỡi bò vàng và cho bò đeo đạc ngựa. Một hành động hết sức trái ngang, ngông cuồng nhưng ông chẳng hề nề hà gì với những lời đàm tiếu của thế gian. Ông khinh miệt hết những con người chỉ biết a dua, hùa theo đám đông chứ chẳng dám sống một phong cách sống khác biệt như ông và con bò vàng của mình.

Loading...

bai ca ngat nguong

Sự “ ngất ngưởng” của ông còn khiến đến là bụt cũng phải bật cười.

Kìa núi nọ phau phau mây trắng,
Tay kiếm cung mà nên dạng từ bi.
Gót tiên theo đủng đỉnh một đôi dì,
Bụt cũng nực cười ông ngất ngưởng”

Biết bao năm ở chốn quan trường, tay “ kiếm cung” chiến đấu mà nay lại từ bỏ để trở về sống một cuộc đời bình yên, yên ả. So với thời gian bận rộn, chong đèn lo toan biết bao công việc vì dân vì nước, nay ông đã có thời gian để đi vãn cảnh chùa, đi thắm thú đó đây, đi thăm thú những cảnh đẹp của núi sông. Bởi thế, mà đi vãn cảnh ông đã mang theo một “ đôi dì” “ gót tiên” để cùng ngắm nhìn những “ phau phau mây trắng”.Những áng mây trông rất nhẹ nhàng, thanh cao nhưng lại mong manh và vô định. Chúng tuy ở trên cao trên tầm những ngọn núi nhưng liệu có thể nào tránh được sẽ có ngày ko bị tan ra trong làn gió. Tiếp nối những ý thơ, câu thơ viết nên khiến bụt cũng bật cười vì ông ngất ngưởng? Bụt là ai, là người hay là thần, hay là chính bản thân ông. Ông cũng không ép mình phải từ bỏ những thứ vui của người trần , ông lên chùa vãn cảnh nhưng cũng có vài bóng “ đôi dì: theo sau. Thế nhưng, thú vui thú ngông ấy của ông không đủ để lên án rằng đó mà một thói hư tật xấu của người. giờ đây, ông cũng chẳng còn quan tâm đến những khen chê của người đời, ông vô tư, hồn nhiên sống với những đam mê mà mình muốn. Bởi thế, đến bụt cũng phải bật cười vì trên đời, có người nào dám giống Nguyễn Công trứ.

Là một người ngất ngưởng từ chốn quan trường oai nghiêm, cho đến khi cáo bỏ chức quan và sống một cuộc đời an yên của dân lành.Tác giả luôn bình thản trước lời nói của bàn dân :

“ Được mất dương dương người tái thượng

Khen chê phơi phới ngọn đông phong”

Dù trong biết bao phong ba bão táp, sóng gió mà người đời  bàn tán cũng chẳng thể nào ngăn nổi phong cách sống tự tại của mình. Ông vẫn uống rượu, cô đầu con hát, cũng chẳng phải người của phật, của tiên nhưng ông tin rằng ông không vướng tục. Ông không làm điều gì khiến cho bản thân ông phải quan ngại trước lẽ đời, ông đã sống một cuộc đời ngang tàng, thanh cao đầy bản lĩnh. Thế nhưng, đến cuối cùng ông vẫn mang trong mình những phẩm chất của bậc trung thần, luôn vì nước vì dân, muôn đời cống hiến của non nước;

“ Chẳng Trái, Nhạc cũng vào phường Hàn, Phú

Nghĩa vua, tôi cho vẹn đạo sơ chung

Đời ai ngất ngưởng như ông”

Tài năng, công danh mà ông đã để lại cho đất nước này đâu có kém những anh tài đời Hán. Xét về mọi mặt từ nhân nghĩa, đến trách nhiệm tôi tớ, ông đã luôn thực hiện trọn vẹn và hoàn thành xuất sắc , xứng đáng được vang danh như bao anh hùng đương thời. Chính vì có niềm tin như thế, ông mới dám mạnh mẽ buông một câu như một lời thách thức: “ Đời ai ngất ngưởng như ông”.

Bài thơ “ Bài ca ngất ngưởng” đã truyền tải đầy đủ hình ảnh và tố chất ngạo nghễ và quan niệm sống thẳng thắn của Nguyễn Công Trứ qua từng lời thơ. Nó vừa là lời tuyên bố về phong cách sống, vừa khẳng định về khí chất anh tài của tác giả về chính bản thân mình. Bài ca đích thực là một áng thơ tuyệt tác, vinh danh đến muôn đời những tài năng và công trạng của Nguyễn Công Trứ.

Please follow and like us:

Comments

comments

Loading...

Check Also

Soạn bài Tiếng hát con tàu của Chế Lan Viên

Em hãy soạn bài thơ “ Tiếng hát con tàu” của nhà thơ Chế Lan …

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *